"Η γραμματική της σχολικής εκπαίδευσης"

Είναι τόσο δομικό το πρόβλημα, που πολλοί μελετητές έχουν καταλήξει σε παρόμοιες αναλύσεις, με διαφορετικές διατυπώσεις. Από τις χαρακτηριστικότερες είναι των Tyack & Tobin (1994), οι οποίοι συνεπαίραναν πως οι πρακτικές ελέγχου του χρόνου και του χώρου έχουν τόσο κεντρική θέση στη λειτουργία του σχολικού θεσμού, που τις ονόμασαν "γραμματική του σχολείου" (grammar of schooling). Τόσο κεντρικές, όσο είναι για μια γλώσσα η γραμματική της. 

Αυτή η "γραμματική του σχολείου" αποτελείται, κατά τους Tyack και Tobin από 5 τεχνικές: 

• Κατανομή των μαθητών-ριών σε ομάδες (τάξεις/τμήματα) με κριτήριο την ακριβή χρονολογία γέννησης. Λ.χ.: Οι 4χρονοι με τους 4χρονους, 5χρονοι με τους 5χρονους κ.ο.κ.

• Κατανομή του χρόνου σε ίσες διδακτικές ώρες. Λ.χ.: Τα 45λεπτα.

• Μέτρηση του ποσοτικού χρόνου παρουσίας σε αίθουσα διδασκαλίας για κάθε γνωστικό αντικείμενο. Βλ. την καταμέτρηση των απουσιών. 

• Περίφραξη του χωροχρόνου διδασκαλίας. Πρβλ. το ότι κάθε εκπαιδευτικός διδάσκει σε κλειστές αίθουσες, αποκομμένος ο/η ίδιος/α από τους υπόλοιπους και τα υπόλοιπα γνωστικά αντικείμενα.

• Περιχαράκωση της γνώσης: Κατακερματισμός της γνώσης σε γνωστικά αντικείμενα αποκομμένα από τα υπόλοιπα.

Οι Mills και McGregor, στη μελέτη τους (εδώ) για αυτό που συχνά αναφέρεται ως "εναλλακτική εκπαίδευση" (alternative education), θέτουν την έννοια της γραμματικής του σχολείου ως το στοιχείο που ορίζει ολόκληρο το ρεύμα της Εναλλακτικής Εκπαίδευσης ως εναλλακτικό του τυπικού σχολείου.

Οι Tyack και Tobin μελέτησαν και μερικές περιπτώσεις τέτοιων, "εναλλακτικών σχολείων" στις ΗΠΑ που επιχείρησαν να καταργήσουν τη "γραμματική του σχολείου" και εντόπισαν ότι αυτά είτε έκλεισαν, είτε περιθωριοποιήθηκαν. Ο λόγος ήταν, ακριβώς, αφενός ότι όλοι οι εμπλεκόμενοι-ες φάνηκαν κανονικοποιημένοι-ες με την κυρίαρχη εικόνα του "κανονικού σχολείου" και δεν έλαβε υποστήριξη από τους πολίτες, και αφετέρου επειδή, παρότι το μαθησιακό επίπεδο των αποφοίτων ήταν υψηλό, δεν εναρμονίζονταν με τις τυποποιημένες απαιτήσεις των πανεπιστημίων από τους φοιτητές-ριές τους όπως τις λάμβαναν από τους/τις αποφοίτους των τυπικών πειθαρχικών και μονολογικών σχολείων. Τα σχολεία αυτά, δηλαδή, δεν κοινωνικοποιούσαν πρωτίστως, μα καλλιεργούσαν ανθρώπους.

Όπως αναφέραμε παραπάνω, η γραμματική του σχολείου των Tyack και Tobin είναι μία από τις έννοιες που μελετητές/ριες ανέδειξαν για να ορίσουν αυτό που όλοι μοιάζουν να αντιλαμβάνονται. Άλλοι όροι που περιγράφουν αυτήν την κοινή βάση του σχολικού θεσμού είναι οι "υλικές συνθήκες της σχολικής Εκπαίδευσης" (materialities of schooling) των Lawn & Grosvenor, η χορογραφία του σχολείου (choreography of schooling), του Eggermont κ.ά..

[Πηγή φωτογραφίας: εδώ]