Το σχολείο είναι καταδικασμένο να απονοηματοδοτεί, όσο είναι μονολογικό και πειθαρχικό.

Θα είναι πάντα μονολογικό και πειθαρχικό, όσο κύριος σκοπός του είναι η κοινωνικοποίηση, δηλ. η ενσωμάτωση των παιδιών στον κοινωνικό μηχανισμό -και φαίνεται πως όλοι/ες συμφωνούν πως έτσι πρέπει να είναι. Εμείς πιστεύουμε ότι το σχολείο πρέπει να είναι πρωτίστως για τα παιδιά, όχι για τον κοινωνικό μηχανισμό.  

Λίγο πιο αναλυτικά:

​

Είναι μηχανισμός κοινωνικοποίησης

Τη λειτουργία του σχολείου ως μηχανισμού κοινωνικοποίησης την αναγνώρισαν όλοι/ες οι κοινωνιολόγοι, με κάποιους να την υποστηρίζουν ρητά (λ.χ., ο Εμίλ Ντυρκέμ, ο Τάλκοτ Πάρσονς κι ο Θίοντορ Σουλτς) και άλλους να της ασκούν κριτική, χωρίς ωστόσο να αμφισβητούν την ουσία της, μα τη μορφή της. Για παράδειγμα, μαρξιστές μελετητές όπως ο Πιέρ Μπουρντιέ κι ο Λουί Αλτουσέρ άσκησαν κριτική στο ότι το σχολείο, κοινωνικοποιώντας στην ταξικά άνιση κοινωνία, αναπαράγει την ταξική ανισότητα. Στόχος τους ωστόσο μοιάζει να ήταν μάλλον η εξισορρόπηση της διαδικασίας και η κριτική στη δομική ανισότητα και όχι η αποδέσμευση του σχολείου από την κοινωνικοποίηση και η απελευθέρωση της νοηματοδότησης. 

Ακόμα και παιδαγωγοί της μαθητοκεντρικής παιδαγωγικής αναπαρήγαγαν την αποδοχή της κοινωνικοποίησης, ζήτημα που θίγουμε αναλυτικότερα σε ξεχωριστή ανάρτηση, εδώ.

​

Είναι αντίληψη περί κοινωνίας

Η διαμόρφωση του κοινωνικού μηχανισμού με βάση τις πρακτικές της πειθάρχησης που αναφέρθηκαν (εδώ) δεν ήταν τυχαία εξέλιξη. Οι πειθαρχικές τεχνικές εξέφρασαν, δηλαδή, μια συνολική μεταβολή στην αντίληψη για το πώς πρέπει να κυβερνάται η κοινωνία και ήταν καρπός μιας ευρείας και βαθιάς διαδικασίας μετασχηματισμού των δυτικών κοινωνιών από τις συνθήκες της φεουδαρχίας προς την κατάσταση της μαζικής κοινωνίας των βιομηχανικών πόλεων. 

Σε αντίθεση, δηλαδή, με τις φεουδαρχικές κοινωνίες, στις οποίες η διακυβέρνηση επικεντρωνόταν στον φόβο της παραδειγματικής τιμωρίας μεμονωμένων παραβατών του νόμου του εκάστοτε ηγεμόνα (σωματικοί βασανισμοί, δημόσιες και συχνά βασανιστικές εκτελέσεις), οι μαζικές και απρόσωπες πόλεις της αστικής κοινωνίας στις οποίες ο εντοπισμός των παραβατών ήταν πολύ δυσκολότερος (άρα και ο φόβος των πολιτών για την τιμωρία μικρότερος) και η παράβαση δυσανάλογα επικίνδυνη (π.χ. μια ιδέα για απεργία μπορούσε να σταματήσει την οικονομική ζωή του κράτους), τα κράτη εστίασαν στο να διαμορφώσουν πολίτες που θα είναι εξοικειωμένοι/ες με τις νόρμες περί "καλού πολίτη" που εξυπηρετούν την ομαλή λειτουργία του κοινωνικού μηχανισμού και οι οποίοι/ες θα φρόντιζαν οι ίδιοι/ες για τη συμμόρφωσή τους στους κανόνες, ως φρουροί των εαυτών τους. Διότι τι να τον κάνεις έναν κοινωνικοποιημένο πολίτη, άμα απειθαρχεί; 

Οι πειθαρχικές τεχνικές, λοιπόν, που απονοηματοδοτούν τη σχολική ζωή δεν είναι δομικά στοιχεία μόνο του σχολικού θεσμού, μα κάθε θεσμού της νεωτερικής (δηλ. από τον ευρωπαϊκό 19ο αιώνα κι ύστερα σε όλον τον υπόλοιπο κόσμο) κοινωνίας. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο τα κτήρια όλων των θεσμών (σχολεία, φυλακές, νοσοκομεία, ψυχιατρεία, στρατώνες) μοιάζουν, κατά βάση, μεταξύ τους (πέρα από εδώ, πρβλ. και εδώ κι εδώ).